DE STEM EN DE OGEN

42241493 - speak no evil 3d concept

De wereld van werving en selectie is fascinerend. En ik kan het weten. Bestaat de bedrijfstak nog wel in 2018? En hoe zit dat dan in 2020, 2025? Dat geldt eigenlijk voor iedere ‘wereld’, vind ik. Je moet voortdurend kijken, luisteren, zien, omschakelen, beoordelen, analyseren, versnellen en anticiperen. Meeveren, je eigen statement maken of juist pontificaal tegen de stroom in roeien om op die manier de bron te (her-)vinden. Is dat nou eigenlijk niet precies hetzelfde als ondernemen?

Ik geloof niet zo in verdwijnende bedrijfstakken, maar wel in menselijke fouten die dat veroorzaken. Noem het gerust dommigheid. Zoals de echte Albert Heijn ooit al opmerkte: “Ik geloof erin dat iedere speciaalzaak een bloeiend bestaan kan hebben, zelfs naast of in de directe nabijheid van onze supermarkt”. Kijk, dat was dus een ondernemer. Kansen en bedreigingen, die houden je scherp. Maar dan moet je wel willen (gaan) ondernemen. Zorgen voor iets extra’s, iets speciaals. Honda en Toyota, ook een mooi voorbeeld dat de geschiedenis ons levert. Ze wilden auto’s gaan exporteren, daar in Japan, terwijl toentertijd vooral Amerika dominant was in aantallen. Geen enkel probleem, als we dan maar zorgen dat we beter zijn. We moeten dus vooral niet hetzelfde doen. Dat hadden ze daar goed begrepen. Inmiddels staan die merken consequent bovenaan in iedere serieuze kwaliteitsbeoordeling. Als dat geen mensenwerk is, dan eet ik mijn hoed op.

De personeelskeuze die wordt toevertrouwd aan een robot. Ik herhaal dat ik er niets van geloof. Vooruit, een stuk werving en mogelijk de voorselectie, alhoewel zelfs dat laatste al tricky is. Maar na zelf deze week weer de nodige kandidaten te hebben gesproken, ben ik bevestigd in mijn rotsvaste overtuiging dat het Curriculum Vitae je doorgaans eerder op het verkeerde been zet, dan handvatten biedt voor de juiste keuze. De stem en de ogen, de lichaamstaal. Daar geloof ík in. Maar het gaat niet om mij, het gaat om de organisaties en bedrijven die vooruit willen en vooruit moeten. Dat die zo veel mogelijk willen automatiseren, de macht overdragen aan die veelgehoorde algoritmen, dat is begrijpelijk. Doe ik ook. Maar uiteindelijk heb je twee mensen aan dezelfde tafel, en dan moet de beslissing vallen. Go/No go. Dan kom je toch weer uit bij dat onvervangbare people’s business. Gevoel, emotie, nadat alle harde data is doorgeakkerd en afgewerkt. Gelukkig maar, want ik beschouw dat als het goede nieuws.

Als ik mediation even buiten beschouwing laat, heeft “mijn” bedrijfstak het moeilijk, natuurlijk. Ondanks het feit dat ik zelf met NNC toch weer in een hele drukke, zakelijke periode zit: het verschil zichtbaar maken door het afpellen van de middelmaat, gestructureerd adviseren bij de finale keuze en gemotiveerd “nee” zeggen als je klanten alleen cv’s willen. Zeg maar gerust, met niet alleen een knipoog naar Albert Heijn, maar ook naar Soichiro Honda: “The Power of Dreams”. Ik voel me daar uitstekend bij.

En anders kan ik altijd nog gaan doen waar een aantal voormalige collega’s zich inmiddels steeds vaker op storten: vrouwen aan een man helpen (of omgekeerd natuurlijk). Dan noem je je gewoon headhunter in de liefde. Wel leuk, als je die barokke advertentieteksten eens doorneemt, die straks misschien wel gewoon de personeelsadvertenties gaan overstijgen (want daar heb je dus een algoritme voor). Vrouwen zoeken altijd een begripvolle heer, die van lekker eten moet houden. Samen mooie reizen maken, met tijd voor elkaar. Theaterbezoek, af en toe een museum en wandelen om de gang der seizoenen te beleven. Met je voeten in het zand aan de kust – in Australië, Californië of gewoon op Santorini – , of met je loopschoenen door verkleurende bossen en over sneeuwwitte bergen. Daarna samen met een goed boek bij de open haard. Zo lang het nog kan, genieten. Oh ja, die dames zijn bijna altijd ondernemend ingesteld, runnen soms nog een bedrijf of hebben een andere topfunctie (dat moet erbij worden verteld), maar ze missen iets in hun leven. Een partner.

Zo blijft er voor iedereen altijd hoop. Ik wilde het domein lovehunter.nl daarom even vastleggen. Maar dat is al bezet…

Over mensen gesproken. Ga je werkelijk zo je uiteindelijke keuze bepalen?

 

ECHT, INVOELBAAR, PUUR

44378387 - back to basics paper speech bubbles with paper people

Als er zoveel groot nieuws is waar iedereen zich druk en boos over maakt, dan schrijf ik nu graag een stukje met ‘klein’ nieuws. Over een piepjonge kandidaat. Die zich zo verschrikkelijk graag wil ontplooien. Bescheiden opleiding, bescheiden gezin. Allemaal niets mis mee. Alleen voelt deze knaap dat hij een andere wereld moet betreden, als hij verder wil komen in het leven. Want hij neemt geen genoegen met wat hij ziet. En wat hij meemaakt, niet alleen op de werkvloer. Een paar keer verkoper van de maand geworden, maar wat levert dat hem op? In ieder geval geen promotie. Want daarvoor heeft hij niet de juiste studie gevolgd. Zeggen ze. Dus blijft hij op die enorme, onpersoonlijke winkelvloer staan. Denken ze. Zich uitsloven voor een onzichtbare werkgever, een nog meer onzichtbare baas en een afdelingschef die minder van klanten begrijpt dan hij.

Hij snapt het (nog) niet, dat soort processen. Die worden dan ook niet als zodanig benoemd, laat staan uitgelegd, maar hij voelt het wel. Zoals hij zoveel voelt. Weg. Uit het dorp, uit dat baantje, op eigen benen.

Onder een kop koffie, en nog één, en nog één, vertelt hij dat hij diep in zijn hart helemaal niet zo zeker is. Hij weet het allemaal wel, wat hij moet doen en wat hij moet laten, maar hij durft niet zo goed voor zichzelf op te komen. Tot op heden, en jaren aan een stuk, heette het namelijk: “Wie ben jij nou helemaal?”, of: “Wat denk jij je nu eigenlijk te kunnen permitteren?”. Soms in zijn familiale omgeving, maar ook op school, en later in zijn werk. Klein houden betekent maar al te vaak klein blijven. Maar dat wil hij niet. Wat moet hij dan allemaal doen? Deze baan, die hij via No Nonsense Consultancy is tegengekomen, die zou hem een stuk verder kunnen brengen. Maar hij denkt op voorhand toch geen kans te kunnen maken.

Geen rijbewijs, geen eigen vervoer. Maar een afspraak? “Helemaal” in Valkenswaard? Zo gemaakt, met bus, een stuk lopen, trein, weer een bus en dan weer een stukje lopen. Op het laatst gewoon de Luikerweg af. Geen probleem, natuurlijk niet. Wow, een uitnodiging! Een kans! Natuurlijk kom ik eraan, zegt u maar wanneer.

En dat terwijl die cv helemaal niet zo goed was opgesteld. Zo ontbrak bijvoorbeeld het dorp, waar ik trouwens nog nooit van had gehoord en dat zijn woonplaats is. Postcode? Ook niet vermeld. Een paar opleidingen waren niet afgerond. Maar ook: deur-aan-deur verkoop gedaan bij een dubieuze energieleverancier, afwashulp, in de keuken gewerkt van een bar en restaurant. En uiteindelijk, na de nodige jaren ploeteren om links en rechts een paar centen te verdienen en toch nog enig onderwijs te volgen, jawel, MBO-3 bereikt. Plus nog een mooie, vind ik, aanloopstudie gevolgd, met een diploma.

RUIKEN EN VOELEN

Ooit vertelde een collega tegen mij dat je van sommige cv’s gewoon weet dat het goed zit. Ruiken en voelen. Die is goed en die niet. Helemaal niet zo ingewikkeld. Dat heet ervaring, zei hij. En inderdaad, dit was zo’n cv. Wat ik niet meteen heb verteld is dat hij de enige serieuze kandidaat was die op enkele advertenties was binnengekomen. Monsterboard, Jobbird, Nationale Vacaturebank en werk.nl. Hou op, schei uit. Gelul en erger. Ook al zijn de opleidingen, MBO en HBO, keurig afgerond. En de ervaringen, het kan soms niet beter… Maar dit was echt. Invoelbaar. Puur.

Maar ja, iemand moest hem toch (willen) begrijpen. Het zien. En kunnen meevoelen.

Vorige week heb ik hem weer eens opgezocht. “In het wild”, zoals ik dat pleeg te noemen. Dus op zijn nieuwe werkplek. Hij was van een jongen in dik een jaar een jongeman geworden. Ja, hij had heel veel geleerd, zeg maar iedere dag. Zijn collega’s brachten hem verder, die contacten. Hij keek zijn ogen uit. Die samenwerking, dat overleg, ook over andere dingen, maakte hem beter. Hij zat in de groei die hij daarvoor zo miste. Thuis ging het ook ineens anders, beter. Hij had zijn vaste aanstelling. En nu was hij serieus op zoek naar een appartement in Eindhoven. Dat scheelt weer bijna drie uur met bus, een stuk lopen, trein, weer een bus en dan weer een stukje lopen… Stralende ogen onder een modern kapsel. Prima uitstraling, maar gelukkig nog altijd bescheiden.

Hé, zo kan zogenaamd klein nieuws toch je leven veranderen. Niet de hele wereld is slecht, zonder begrip, bot en keihard. Ja, het kan anders. Maar je moet het wél zelf doen.

Kunnen nou niet wat meer mensen gewoon gewoon doen?

U BENT NIET GEK, SLECHT OF RACISTISCH

36930457 - sleepy garden gnome lying under a fairy tale toadstool

U weet het zelf het beste, als u net iets meer leest dan uw Facebookpagina en ook nog eens naar iets anders kijkt dan Goede tijden, slechte tijden. Dat heet gut feeling, intuïtie of buikgevoel. De verkiezingen in Amerika hebben opnieuw bewezen: het electoraat is niet gek, en de meerderheid heeft altijd gelijk. Leve de democratie!


Van racist tot iemand die het volk begrijpt. Een man die de hele wereld in de ellende stort, maar tegelijk de moed heeft om mensen weer aan het werk te zetten. Armageddon op de financiële markten, tegenover mega-investeringen die de inflatie aanjagen waardoor veel economische problemen als sneeuw voor de zon zullen verdwijnen.

U heeft het natuurlijk al door. Dit gaat over Donald Trump. De nieuw gekozen president van de Verenigde Staten van Amerika. De man die, gewild en ongewild, cq. welbewust en onbedoeld, alle mogelijke uitersten over zich afroept. Onvoorstelbaar, hoe alle analisten, napraters, experts, insiders en andere wannabees er alweer bijna allemaal naast hebben gezeten. Praatprogramma’s en talkshows, nieuwszenders met kenners die komen uitleggen hoe of het allemaal zit. Peilingen onder het volk die precies verklaren wat er zal gaan gebeuren.

Vergeet het allemaal, zo luidt mijn eenvoudige advies. Kijk er luister er vooral niet naar, want u wordt alleen maar op het verkeerde been gezet. Bewust? Nee, dat denk ik eigenlijk niet. Maar links/liberaal, dat zijn al die politiek correcte figuren, heeft er zeker de laatste tien jaar een handje van om het geclaimde eigen gelijk als heilig te verklaren. Goed voor ons allemaal. De arrogantie van de macht, niet alleen in Amerika maar ook in Europa. Doe nou maar mee, want wij weten wat er aan de hand is. Ik zeg: u weet het zelf het beste, als u net iets meer leest dan uw Facebookpagina en ook nog eens naar iets anders kijkt dan Goede tijden, slechte tijden. Dat heet gut feeling, intuïtie of buikgevoel. De verkiezingen in Amerika hebben opnieuw bewezen: het electoraat is niet gek, en de meerderheid heeft altijd gelijk. Leve de democratie!

Des te dommer – hoezo, de wereld op z’n kop door Trump? -, dat diezelfde links/liberalen, die oh zo moderne progressievelingen die alles immers het beste weten, nu moord en brand schreeuwen, oproepen tot verzet, zelfs gaan plunderen in een stad als Portland Oregon, willen emigreren naar Canada en überhaupt hun nederlaag niet kunnen toegeven. Het zijn de lieden die de democratie gebruiken hoe het hen uitkomt. Ze misbruiken die democratie dus te pas en te onpas. Klappen, feesten en juichen als iedereen vóór is, maar als je het niet wint dan zijn de anderen gek, dom, achterlijk en zelfs ineens racistisch, neo-nazi of actief lid van de Ku Klux Klan. Toe maar. Inderdaad: heel modern, empathisch, vrijzinnig en genuanceerd. Verdomd als het niet waar is.

Heeft u een paar dagen geleden Sidney Blumenthal gehoord? De man kwam wel even in Nieuwsuur uitleggen, hij was toch in Nederland om zijn boek te promoten (…), hoe of het zat. Zelf sinds jaar en dag vriend en adviseur van de Clintons, wist hij met droge ogen te vertellen dat er nu natuurlijk allerlei vriendjes, die per definitie op zijn minst discutabel zijn (zie het rijtje hierboven), in de periferie van Trump zullen opduiken, die allemaal hun invloed willen laten gelden. Alsof dat ooit bij de Clintons ook maar voor vijf dollarcent anders is geweest. Juist die Blumenthal is een levend voorbeeld. Ongelooflijk, wát een engerd. En ineens duiken er zo allerlei Blumenthaltjes op, die, links/liberaal als dat ze zijn (zie ons, ethisch gedreven mensen die weten hoe of het zit), allemaal ongeveer hetzelfde vertellen, duiden en voorspellen. Met als grootste gemene deler, daar is-ie weer, BANGMAKEN. Maar u trapt daar natuurlijk niet (meer) in, u vaart op eigen kompas want u bént niet gek, of slecht, of racistisch. Hou vol!

Ik wilde een verzoeknummertje aanvragen voor Trump, vanwege zijn overwinning. Daarbij dacht ik aan Abba, The Winner Takes It All. Maar beter lijkt mij Johnny Cash, Song Of The Patriot:

Zet daar dat armzalige Europa tegenover. Jean-Claude Juncker, die ik in het vervolg beter Claude Juncker kan gaan noemen, had het onmiddellijk na Trumps overwinning over een gezamenlijke top. Nou, daar moet hij dan vooral wegblijven, anders is het geen top meer. Deze dwerg, al 34 jaar opgesloten in de ivoren toren van de macht, durft in alle ernst te beweren dat hij Amerika, i.c. Trump moet gaan uitleggen wat Europa is, en dat hij daar zeker twee jaar voor nodig heeft.

Van alles wat er is en nog zal worden gezegd en geschreven over deze nieuwe president van de VS, maakt me dát voorlopig de meeste zorgen. De mensen die Europa zouden moeten leiden, hebben zelf werkelijk geen flauw benul wat er in de wereld aan de hand is. Wat en hoe de burgers denken, en hoe ver ze daarmee inmiddels zijn gevorderd, en soms om redenen zelfs daarin zijn doorgeslagen. Hoeveel referenda, Brexits en nieuw gekozen presidenten zijn daar – in Godsnaam – nog voor nodig?

Claude Juncker legt uit…

DE GROTE GELIJKSCHAKELING

47670055 - typical dutch polder landscape with a traditional windmill. photographed in winter at sunrise.

Anoniem solliciteren. Juist. Past helemaal in de sfeer van Zwarte Piet. Oh, nee oh nee, mag echt niet meer, hoor. Die arme sollicitanten, die zomaar worden afgeschreven. Guttegut. Dus dan laat je lekker je naam achterwege, en een geboorteplaats als Timboektoe, of Marrakesh. Want dan weten ‘ze’ waar je vandaan komt, en word je meteen afgeschreven. Foei!


Terwijl ze op dit moment in Amerika met alle macht stemmen aan het tellen zijn, in een land dat zoals we inmiddels allemaal wel weten tot op ieder bot is verdeeld – wat trouwens met welke president dan ook voorlopig niet zal veranderen – , lijkt Nederland alles en iedereen te willen gelijkschakelen. Lekker, met nota bene de VVD als leidende regeringspartij…

Was dat niet die politieke club die zich van oudsher altijd zo sterk maakte om “het individu”? En, ook zo’n mooie, helemaal geclaimd door die zogenaamde liberalen: “eigen verantwoordelijkheid”. Maar ondertussen mogen we geen onderscheid meer maken, van staatswege, tussen allochtonen en autochtonen. Zwarte Piet is trouwens ook al taboe, maar dat nog even terzijde. We zijn daar trouwens al aan gewend. Dat Mag Niet Meer. Guttegut, al die arme slaafgemaakten in dit land… Ga toch niet zo op die toch al zo gekwetste hartjes staan, maar maak je sterk voor zwart. (Als het maar niet Zwarte Piet is.) Steun, begeleiding, empathie, begrip en sympathie. Want ze hebben het al zo zwaar.

Nou hoeft zwart niet hetzelfde te zijn als allochtoon. Daar zitten ook Marokkanen, Chinezen, Turken, Afghanen, Malinezen en Ethiopiërs tussen. De huiskamervraag luidt nu natuurlijk: wie hoort er in dit rijtje niet thuis? Heel goed, de Chinezen. Ze zijn hartstikke allochtoon, maar ze werken, ze integreren, ze spreken Nederlands en ze klagen niet. Oh ja, ze slaan je ook niet in elkaar, ze haten geen homo’s, je mag van hun gewoon hindoe zijn, of Joods, of katholiek, of helemaal niks, of protestant en zelfs moslim. Het maakt die Chinezen helemaal niet uit. Ze hebben het er te druk voor om zich daar zorgen, laat staan boos om te maken.

Allochtoon of autochtoon. Wat maakt mij dat uit? Ieder mens is evenveel waard. Universele waarden, toch? Nou, dan houd je daar aan. Geldt voor iedereen, dus dan maakt het helemaal geen verschil hoe je heet of wordt genoemd. Allochtoon of autochtoon, who cares? Maar gedraag je volgens de wetten van het land waar je bent. Ingewikkelder is het niet. Houd je hand niet op, val je buren niet lastig en spreek de taal. Die zo eenvoudige drie-eenheid is op deze pagina’s al vaker aangehaald. Geniaal in zijn eenvoud, dus daar komt-ie nog een keer: houd je hand niet op, val je buren niet lastig en spreek de taal.

Dus wees als die Chinezen, ook al ben je Turk, Zwarte Piet, Marokkaan of Ethiopiër. Maar nu trek ik natuurlijk weer de allochtonenkaart. En foei, dat mag niet!

NEGER

Gelijkschakeling is de dood in de pot. In Amerika slaan ze in het tegenovergestelde veel te ver door. OK, zo moet het dus niet. Maar hoe u of ik iemand wil (be-)noemen, dat maak ik toch graag zelf uit. “Neger” krijg ik immers ook al jaren niet meer over mijn lippen. Dat heet eigen verantwoordelijkheid. Niveau, opvoeding, ethiek of common sense. Zeg het maar. Laat het aan de mensen, voer daar als je wilt of als het moet maatschappelijk debat over en beoordeel een ieder op zijn of haar uitspraken. En zolang de wet niet wordt overtreden, moeten overheidsinstanties terug in hun hok.

Anoniem solliciteren. Juist. Past helemaal in de sfeer van Zwarte Piet. Oh, nee oh nee, mag echt niet meer, hoor. Die arme sollicitanten, die zomaar worden afgeschreven. Guttegut (2). Dus dan laat je lekker je naam achterwege, en een geboorteplaats als Timboektoe, of Marrakesh. Want dan weten ‘ze’ waar je vandaan komt, en word je meteen afgeschreven. Foei! Goh, als iemand een goede Nederlandstalige brief kan schrijven, een correcte cv oplepelt en al jaren stabiel heeft gepresteerd, dan mag hij of zij van mij overal vandaan komen. Zwart, geel, rood, wit, bruin of iets er tussenin. Sproeten, lang haar, een baard, kaalgeschoren, klein, dik, 2 meter lang. Het maakt me allemaal niets uit, werkelijk niet. En u ook niet, dat weet ik zeker. Als je maar…. enzovoort, enzovoort. Met die drie-eenheid als basis.

Nee, anoniem solliciteren. Dat moet het toch echt worden. Oh ja, een testje afnemen mag wel. Hoppa, maar hoe gaan we die uitslag dan interpreteren? Mag dat dan wel? Interpretatie? Dat is toch mensenwerk, iets individueels? De één ziet het zo, en de ander kijkt er weer heel anders naar. Naar die testuitslag. Dus zo draaien we maar in de rondte. De moraal? Eigen verantwoordelijkheid, stupid. En alle wetten om dat af te straffen, of juist heel succesvol te zijn moet je vooral hun gang laten gaan. Nee, niks strafrechtelijks, stupid (2), maar maatschappelijk/economische wetten. Dat heet liberalisme. En dat betekent vrijheid. Die moet je niet willen afdwingen, maar probeer het wel op ieder terrein te faciliteren.

De Hollandse polder. Wonen daar nou allochtonen of autochtonen? Dat ligt er maar aan, hoe je je gedraagt.

Overheid, politici, Tweede Kamer of Regering: blijf er buiten! Schrijf geen normen en waarden voor. Geef daarentegen zelf het goede voorbeeld (…). Bemoei je niet met Zwarte Piet, maar wel met allochtonen. Dat ze inburgeren, zich aan de grondwet houden, dat ze kunnen (gaan) werken, dat ze normaal, noem het voor mijn part ‘regulier’ communiceren (we leven hier met z’n allen toch in Europa, in het vrije westen?), dat ze zich ontwikkelen, dat ze Nederland en de Nederlanders, dus Nederlands, begrijpen. Bescherm onze (zijn dat dus die autochtonen?) cultuur, normen en waarden. Maar gelijkschakeling past niet in de polder. Dat is meer iets voor Noord-Korea. Nee, we zullen nooit meer het woord allochtoon gebruiken! En nee, autochtoon mag ook niet meer! Anoniem solliciteren moet! We zijn allemaal gelijk!

INTRINSIEKE DRIVE

amerikaanse-vlag

Ongelofelijk, iedere keer weer de VPRO. Prachttelevisie. Nu weer Droomland Amerika, waarvan gisteravond de laatste uitzending was. Als Eelco Bosch van Rosenthal en regisseur Hans Pool dit jaar niet in de prijzen vallen, dan weet ik het niet meer. Dit behoort tot het beste dat de Nederlandse televisie te bieden heeft. Alleen al de muziek bij de intro bezorgt me kippenvel.

Misschien komt het wel omdat Milia en ik kortgeleden een bijna vergelijkbare reis door Amerika hebben gemaakt. Niet alleen wat de route betreft, maar ook qua insteek. Amerika, waar sta je? En vooral: waar staan wij, als twee individuen in een steeds groter, of is het eigenlijk een steeds kleiner wordende wereld? Amerika, is dat nog wel je droomland, Ton? In de aflevering van 16 oktober, waarin het over Silicon Valley gaat, zie je ons zo ongeveer voorbijrijden, terwijl Bosch van Rosenthal op een terrasje in het centrum van Palo Alto zit te interviewen. Apart. Te meer omdat onze reis helemaal los en onafhankelijk van wie of wat dan ook is voorbereid en samengesteld. De enige inspiratiebron waren mijn ideeën over, en plannetjes inzake de Verenigde Staten. Een onderzoek óók naar de verschillen met Europa (wat dat laatste dat dan ook is). En hier komt dat dan wel heel mooi bij elkaar.

Daarom weet ik dat die VPRO-serie helemaal klopt. De ravijnen tussen rijk en arm, zwart en wit. De verdwijnende middenklasse, als die nog bestaat. U kunt dat in mijn eigen vorige afleveringen (😉 ) teruglezen.

HIJ SNAPT DAT

Maar dan die laatste uitzending, over Washington. Bosch van Rosenthal rijdt o.a. een stukje mee met een vuilnisman. Zwart en dik. Maar hij is verstandiger dan beide figuren die over ruim een week kunnen worden gekozen tot President van de Verenigde Staten. Hij ziet zoveel ellende onderweg, dat hij niet stil kan blijven zitten. Als je toch hele families met kleine kinderen aantreft, verstopt achter de vuilcontainers die hij met zijn grote wagen moet leeggooien? Als lange straten, op een steenworp van de macht, in alle vroegte nog zijn bezaaid met zwervers? Die even later snel weg zijn, omdat zij zich schamen voor hun situatie. Ook zwervers hebben nog zoiets als een gevoel voor eigen waarde, een zekere trots. Daarom heeft deze vuilnisman kappers geregeld, enige ijdelheid is zelfs iemand die verder niets meer heeft, niet vreemd. Hij snapt dat. Hij wel. Kortom, hij ziet van alles en hij wil helpen. Problemen oplossen. De wereld iedere dag een beetje beter maken, een beetje schoner ook.

Een gewone, ongewone vuilnisman in Washington, die vragen stelt. Waarom houden wij in Amerika het minimumloon op $ 8,50? Dan kun je je gezin niet onderhouden, en in ieder geval je kinderen niet opvoeden. Want dan heb je twee, drie of zelfs wel vier banen nodig. Mensen willen werken, iets betekenen, zich verdienstelijk maken. Doe daar dan wat mee. Daar wordt iedereen beter van. Deze vuilnisman heeft ideeën en oplossingen. Hij staat letterlijk en figuurlijk middenin de maatschappij, en vertaalt wat hij ziet en hoort. Concrete actie, niet uitstellen tot morgen. Gewoon doen.

Zet daar politici tegenover. Die vervoegen alleen maar werkwoorden:

(ver-)draaien, beschuldigen, liegen, schelden, oplichten, voorspiegelen, beloven, zwartmaken, stelen, bangmaken. En zo nog een paar, allemaal van dezelfde orde.

Dan zie en hoor ik liever die vuilnisman. Hij is wél mijn stem waard.

“Droomland Amerika” gaat dus ook over de verschillen tussen Amerika en Europa. Zijn die er eigenlijk nog wel? En zien we als we naar Amerika kijken, onze eigen politieke en maatschappelijke toekomst?

Het enige onderscheid – maar onderschat dat niet – is dat Amerika één natie is. De Amerikaan, en dus ‘the American spirit’ bestaat. Dat in tegenstelling tot de Europeaan, die in de praktijk een Waal is, een Nederlander, een Bask, een Noord-Ier, een Hongaar, een Schot, een Duitser, een Corsicaan of een Sloveen. Een Amerikaan is in de basis trots op zijn of haar land, wil er het beste van maken. Ervoor werken, en als het moet ervoor sterven. Die wil om te winnen, onder één en dezelfde vlag die hoe dan ook overal in top hangt.

amerikaanse-vlag

Die vlag staat ergens voor

Amerika vindt zichzelf wel weer opnieuw uit. Het zou niet de eerste keer zijn. En dat allemaal, die enorme intrinsieke drive, terwijl aan de andere kant Europa niet bestaat. Daar hoeven ze alleen nog maar het licht uit te doen. Dan kunnen al die mensen, van de Walen tot en met de Slovenen zich weer gaan identificeren. In hun eigen huizen, binnen hun eigen landen. Dan komt de trots terug, de wil en de inzet. Maar eerst moet je alles afbreken, anders kun je niet gaan opbouwen. Zo werkt het namelijk altijd.

Ja, er zijn dus wel degelijk verschillen.

 

‘MOTHAFUCKAH…!’ II

i-have-a-dream

Mensen die wat van hun leven maken. Ook al zit er van alles tegen. Maar ze klagen niet. Nee, ze gaan dóór. De al bejaarde vrouw die een heel hotel runt, in haar eentje. Plus de verzorging van haar doodzieke echtgenoot. Teresa, die mij zoveel heeft verteld over haar privéleven. Over haar ex en haar zoon. Over haar dromen en teleurstellingen. Geen verhalen om vrolijk van te worden, maar ook deze vrouw lééft… Ze werkt, ze schrijft, ze doet en ze lacht. En voor een lullig baantje als ‘flagger’ rijdt ze honderden kilometers van huis, en slaapt ze wekenlang in een hotel. In the middle of nowhere.

Ik heb eerder geschreven over deze Amerikaanse themareis. Nee, geen vakantie. “Vakantie” ziet er anders uit, kent een andere beleving. Dit was meer zoals John Steinbeck, in ‘Travels with Charley’: “I saw in their eyes something I was to see over and over in every part of the nation — a burning desire to go, to move, to get under way, anyplace, away from any Here. They spoke quietly of how they wanted to go someday, to move about, free and unanchored, not toward something but away from something”.

De interpretatie van zowel het een als het ander laat ik aan u. Maar Steinbeck is en blijft mijn held. Dus ben ik gegaan. Dan is de bestemming niet het belangrijkste. Daar gaat het helemaal niet om. De reis is al een doel op zich. Oftewel, vraag me niet waar ik naar toe ga, vraag me waar ik vandaan kom.

Amerika. Land van enorme verschillen, ook tussen zwart en wit. Dwars door Silicon Valley, van Google tot uren slenteren binnen Stanford. Met een bezoek in New York aan het Lincoln Centre: de première van het New York Philharmonic dat live speelt bij de film Manhattan. De metro in diezelfde stad, maar ook die in Washington en Los Angeles. Zwart en wit. Geen enkele zwarte gezien bij Google, noch bij LinkedIn, en ook niet op Stanford of in het theater. Ja, we hebben een kop koffie gedronken in de universiteitsboekwinkel, en natuurlijk, daar zie je ze wel. Achter de balie, en met tegenzin de tafels schoonmakend met een vette lap. Bijna 40 miljoen mensen, zo’n 15% van de bevolking. Heel erg zichtbaar op bepaalde plaatsen, maar ook heel erg onzichtbaar op andere bepaalde plaatsen. Zie hierboven. Ik ben geen wetenschapper, maar slechts een observator. Ik doe niet meer dan kijken en luisteren. En af en toe schrijf ik wat op.

Dan sta je in Washington op exact dezelfde plek als ooit Martin Luther King. Ja, hij had een droom. En die sprak hij uit voor vele tienduizenden mensen, op die plaats.

i-have-a-dream

Op de trappen van het Lincoln Memorial

And when this happens, and when we allow freedom ring, when we let it ring from every village and every hamlet, from every state and every city, we will be able to speed up that day when all of God’s children, black men and white men, Jews and Gentiles, Protestants and Catholics, will be able to join hands and sing in the words of the old Negro spiritual:

 Free at last! Free at last!

Thank God Almighty, we are free at last!

Dan denk ik: wat hebben jullie in meerderheid ermee gedaan? Hoeveel vrijheid heb je nodig? Je kunt niet alles een ander in de schoenen schuiven, misschien wel niets. Je bent zélf verantwoordelijk. Onderscheid je dan niet vooral door onaangepast gedrag, bijvoorbeeld in die metro’s, door harde herrie te laten horen waar dat niet de bedoeling is en door – daar is-ie – , van de ene hoek van het kruispunt naar de andere hoek te schreeuwen: “Mothafuckah…!”.

Zwarten in de States. Ze vallen vaak op, en niet door hun huidskleur. Ze trekken de aandacht. Zovelen voelen zich voortdurend achtergesteld, ongelijk behandeld, gediscrimineerd en buitengesloten. Dat is dit jaar weer gebleken in bijvoorbeeld de aanloop naar de jaarlijkse Oscaruitreikingen, en ja, dichterbij komt het sinterklaasfeest er ook weer aan. Met gele pieten. Hoe zullen Chinezen dat vinden? Die vinden daar helemaal niets van, want die zijn aan het werk. Overal. Aziaten vormen ook een grote groep binnen de Amerikaanse samenleving, net als Latino’s. En verdomd, die zijn bezig zich te verrijken, en niet alleen met dollars. Die roepen niks, die doen. Volop mee. Gewoon.

Zoals Barack Obama in dit filmpje al zegt: “Een zwarte president is niet genoeg…”.

‘MOTHAFUCKAH…!’ I

packwood

De spirit van Amerika. Dat fotootje bij mijn vorige blog, dat stond op m’n nachtkastje in het Packwood Hotel. Om daar te komen heb je wel een goede reisgids nodig, anders rijd je er zomaar voorbij. Dit nostalgische hotel, waar ooit Theodore Roosevelt in de kamer naast mij heeft geslapen, ligt namelijk niet langs de doorgaande weg. In Packwood, of all places. Twee keer gasgeven en je bent door het dorp heen. Vergeet dus niet af te slaan naar Main Street, jawel, en parkeer je auto voor nummer 104. Dan ben je er. Om allerlei redenen zeer de moeite waard, en het was – Hollanders! – ook nog de goedkoopste nacht van vier weken.

Dit hotel wordt gerund door een bejaard echtpaar. Inmiddels is alleen de vrouw des huizes over. Ze vertelde mij dat haar man nog maar één been over heeft, en er ook overigens beroerd aan toe is. Kanker. Terwijl de dokter een jaar of langer heeft volgehouden dat hij gewoon last had van ‘suiker’. Maar dat was het dus niet, “en toen moest zijn been eraf”. Ze begon te bidden, in de ontvangstkamer naast haar privékantoortje, die tevens dienst doet als “lobby”, koffiehoek, zitkamer, internetcafé, televisieplek, ontbijtruimte (als je tenminste zelf iets te eten hebt meegenomen), pianobar, leeshoek, bibliotheek en wachtkamer.

Zelf was ze inmiddels ook moeilijk ter been. Nou is Packwood Hotel met negen kamers natuurlijk helemaal niet zo groot, maar doe het maar. Deze mevrouw kon dan wel niet meer zo mobiel zijn – haar kleinzoon zou haar en haar man morgen voor een controle naar het ziekenhuis in Portland brengen, met de auto – , maar ze was vastbesloten om “nog een jaar of tien, vijftien” door te gaan. De kinderen wilden niet dat ze het zou verkopen. Trouwens, wat zou ze anders moeten doen? Ze ontmoette hier allerlei interessante gasten op doorreis, waarbij ze luchtigjes verwees naar de foto van Roosevelt die op haar schoorsteen stond.

Het hele jaar open, 24 uur en zeven dagen per week. Altijd klaarstaan voor de gasten. Nee, de deur gaat daar ’s nacht niets op slot. Op mijn vragende blik bevestigde ze dat ze in 25 jaar nog nooit iets van criminaliteit of ander geweld had meegemaakt. En ze wees naar een la in haar bureau op het privékantoor, waar haar revolver was opgeborgen. Ze kon zich beschermen, voor het geval dat. Maar ze raadde me wel aan om mijn kamer af te sluiten. Dat gaat daar trouwens nog gewoon met een conventionele sleutel. Maar het slot werkte niet (meer). Toch hebben we ons geen moment onveilig gevoeld tijdens ons verblijf. Schone lakens, lekker het raam open bij gebrek aan een airconditioning. Maar zo warm wordt het toch niet in Washington State.

Die avond moest ik nog even het internet op. Mail en zo. Maar ik had amper verbinding gemaakt, of de hoteldeur zwaaide open. En daar stond ze, midden in die ontvangstkamer. Rangerhoed op, spijkerbroek en stevige schoenen. Ogen als kolen. Weelderige, blonde haren. En een spraakwaterval van de eerste orde: Teresa Schoeffel. Ze was een “flagger”, en misschien was ik haar die middag zelfs wel voorbijgereden. Ze moest het verkeer op een doorgaande weg in de buurt van Mount Rainier regelen. Stoppen en weer laten doorrijden vanwege wegwerkzaamheden, waardoor slechts één rijbaan over was gebleven. Aan de andere kant van die bouwplek stond dus haar collega flagger. Ja, de accu’s kunnen wat capaciteit betreft alleen ’s nachts de verkeerslichten sturen. Die waren trouwens kapotgegaan, dus het was nog een heel gedoe. Maar gelukkig zat haar dienst erop.

Teresa, een jaar of zestig, was overgekomen uit Port Angeles, aan de rand van het Olympic National Park waar ze woont. Dat ligt een uur of drie, vier rijden van Mount Rainier. Niks aan de hand, maar wel net iets te ver om iedere dag op en neer te rijden. Ze hadden Packwood Hotel voor haar geboekt. Zo kon ze wat centen bijverdienen, maar volgende week of zo zou haar baan er vanwege de aankomende sneeuwval vanzelf mee ophouden. Dan worden de wegen voor maanden afgesloten. Zij bleek een boek te hebben geschreven, onder meer over het onmenselijke beleid van de nationale parken om ondernemers van hun land te sturen, als ze toevallig binnen de grenzen van zo’n park gevestigd bleken te zijn. Ja, het betrof haar eigen familie. Ooit zo succesvol. Ze liet me wat foto’s uit haar boek zien, met haarzelf nog als klein kind op zwartwitkiekjes.

Natuurlijk heb ik ter plekke dat boek van haar – ze had één exemplaar in de auto liggen – , gekocht, met nota bene een persoonlijk geschreven opdracht.

Teresa ging maar door. Plezierig, eerlijk, zeer onderhoudend. Een warme vrouw. Maar ik stop hier even. Maar wat bedoel je dan met dat vreselijke “Mothafuckah”? OK, klopt. Nou, dan komt er morgen, of overmorgen, een tweede deel. Daarin wordt alles uitgelegd. En dan zet ik ook nog wat toepasselijke foto’s op Flickr. Ga ik nu snel naar Feyenoord kijken, de eerste keer dit seizoen. Kijken of ik vanavond wat dat cluppie betreft m’n gelijk kan halen.

Tot binnenkort!

packwood

Het Packwood Hotel in, hoe kan het ook anders, Packwood Washington State.